Jaki jest związek Oporowa z tym, co wydarzyło się 25.01.1831 roku w Warszawie? To właśnie wtedy Sejm i Senat Królestwa Polskiego podjęły decyzję o detronizacji rosyjskiego cara Mikołaja I jako króla polskiego. Jednym z posłów, którzy podpisali się pod aktem detronizacji był Adam Łuszczewski. Po upadku powstania listopadowego przebywał najpierw na emigracji, a później zamieszkał w Poznaniu. Jego żona, Teofila ze Skarżyńskich, była spokrewniona z Paulą Morawską. Adam Łuszczewski po śmierci w roku 1853 pochowany został na cmentarzu przykościelnym w Oporowie.

ADAM ŁUSZCZEWSKI I JEGO ZWIĄZEK Z OPOROWEM

Szanowni Czytelnicy

Mija właśnie 160 rocznica wybuchu powstania styczniowego, które swoim zasięgiem objęło ziemie zaboru rosyjskiego, tj. Królestwo Polskie i tzw. ziemie zabrane. Warto pamiętać, że wzięło w nim udział wielu mieszkańców Wielkopolski w tym również nasi rodacy związani bezpośrednio lub pośrednio z dzisiejszą gminą Krzemieniewo. Jakiś czas temu pojawił się na ten temat specjalny dział na tej stronie. Zachęcamy do jego odwiedzenia i zapoznania się ze znajdującymi się tam opisami, autorstwa Leonarda Dwornika.

KU PAMIĘCI KRAJANÓW ZWIĄZANYCH Z POWSTANIEM 1863 R.

Jest jeszcze jedna propozycja odnośnie grobowca Morawskich z Oporowa. Każdy, kto wykupi cegiełkę remontową na odrestaurowanie tego zabytku w wysokości 50 zł, otrzyma w prezencie wydaną we wrześniu 2022 roku książkę autorstwa Elżbiety i Jerzego Kownackich, pod tytułem „Życie Pauliny Morawskiej opisane przez Konstancję Morawską”. Jest to opracowanie dotyczące Pauliny, żony Józefa Morawskiego, matki szesnaściorga dzieci, wielkiej patriotki, przyjaciółki wielu znamienitych twórców kultury ówczesnego świata z Adamem Mickiewiczem, Wincentym Polem, Ryszardem Berwińskim i Heleną Modrzejewską na czele.

Na cmentarzu przykościelnym w Oporowie znajduje się stary (pamiętający połowę XIX wieku) grobowiec. Zostali w nim pochowani dawni właściciele tej wsi z rodu Morawskich: Józef i Paulina oraz ich syn Wojciech. Upływający nieubłaganie czas zrobił swoje i na dzisiaj grobowiec ten znajduje się w opłakanym stanie. Parafia Oporowo z tamtejszym księdzem proboszczem na czele postanowiła ten zabytek uratować, głównie ze względu na pamięć osób, które tam zostały pochowane. Józef Morawski to referendarz stanu w rządze Księstwa Warszawskiego i współautor reformy uwłaszczeniowej w Wielkim Księstwie Poznańskim. Jego żona Paulina, to szeroko znana działaczka społeczna i narodowa, córka Feliksa Łubieńskiego (ministra sprawiedliwości w Księstwie Warszawskim). Ich syn Wojciech, w młodości walczył w powstaniu listopadowym (wyróżnił się w bitwie pod Grochowem, za co odznaczony został orderem Virtuti Militari), a po śmierci żony został księdzem.

W związku z tym, że renowacja tego grobowca okazuje się bardzo kosztowna, postanowiono wydać na tę okazję specjalną kartkę pocztową, którą zakupić może każdy, kontaktując się w tej sprawie z księdzem proboszczem Pawłem Kamzą (parafiaoporowo@gmail.com) lub z panią Andżeliką Borowską-Kucza (marek1973k@poczta.fm). Koszt kartki pocztowej to 5 zł.

Postanowiłem trochę inaczej niż większość rodaków spędzić tegoroczny urlop zimowy. Udałem się z rodziną nie na narty, lecz nad nasze polskie morze. Jak się okazało, można w Kołobrzegu spędzić czas bardzo ciekawie również o tej porze roku. Nie mam na myśl spacerów brzegiem morza, odwiedzania galerii handlowych, kina, bądź innych tego typu atrakcji. Jest jeszcze inny wybór i ten okazał się jak najbardziej właściwy, ponieważ pozwolił spojrzeć zupełnie inaczej na to miasto i jego bardzo skomplikowaną przeszłość. Wszystko za sprawą tegorocznego laureata Honorowego Wyróżnienia „Dzierżykraj”, Roberta Maziarza, twórcy muzeum PATRIA COLBERGIENSIS, mieszczącego się w piwnicach kołobrzeskiego ratusza. To właśnie w tym miejscu promowani są nasi zasłużeni dla sprawy polskiej krajanie, czyli Antoni Sułkowski z Rydzyny i Franciszek Morawski z Luboni. To właśnie oni brali udział w zdobywaniu tej twierdzy w roku 1807. Samo muzeum (choć niewielkim rozmiarów), już ze względu na prezentowane eksponaty, robi ogromne wrażenie. Do tego dochodzi pasja jego twórcy i właściciela, czyli Roberta Maziarza. Mieliśmy to szczęście, że to właśnie on oprowadził nas po tym przybytku, dzięki czemu mogliśmy wysłuchać wspaniałej opowieści o dawnym Kołobrzegu, jego wojennej przeszłości i ludziach z tym miejscem związanych. W muzeum organizowane są również sympozja naukowe, prelekcje i spotkania o charakterze dyskusyjnym. Cały czas coś ważnego się dzieje, coś co przyciąga ludzi, zmusza do myślenia i polubienia tak przekazywanej historii. Robert Maziarz organizuje również archeologiczne poszukiwania i eksploracje na miejscach dawnych bitew, dzięki czemu pozyskuje nie tylko kolejne eksponaty, ale również dokonuje ciekawych odkryć. Jednym z nich było zlokalizowanie tzw. reduty Sułkowskiego, gdzie w roku 1807 stacjonował 1. Regiment Piechoty Legii Poznańskiej (dowodził nim ordynat z Rydzyny). Dzisiaj na tym miejscu znajduje się kamienny głaz z tablicą pamiątkową. Na tablicy znajduje się następujący napis: W 210 ROCZNICĘ OBCHODÓW KONSTYTUCJI 3 MAJA PRZEZ 1. REGIMENT LEGII POZNAŃSKIEJ. KOŁOBRZEG 3 V 2017. Całkiem niedawno na obelisku tym pojawiło się popiersie księcia Antoniego Pawła Sułkowskiego, będące dziełem zmarłego niedawno koszalińskiego artysty, Zygmunta Wujka.
J. Kownacki

ZDJĘCIA Z MUZEUM PATRIA COLBERGIENSIS ORAZ LASU KOŁOBRZESKIEGO
STRONA MUZEUM PATRIA COLBERGIENSIS